Diğer

Molla Câmî’nin Yûsuf ve Züleyhâ’sı

Hz. Yûsuf’un (as) başından geçen olaylar, İslâm edebiyatında Yûsuf u Züleyhâ, Kıssa-i Yûsuf, Yûsuf ve Zelihâ gibi adlarla ve mesnevî nazım şekliyle müstakil hikâyeler biçiminde işlenmiştir.

Semavi kitaplarda yer alan bu kıssa, Tev­rat’ın Tekvîn bölümünde, Kur’ân’da ise Hz. Yû­suf adıyla anılan 12. Surede geçer.

Kıssa, Mekke’de 111 ayet olarak nazil olan Yûsuf Suresi’nin 4. ayetinde başlayıp 101. aye­tinde son bulur.

Yûsuf kıssası, kıssaların en güzeli kabul edilir ve Kur’an’da “Ahsenü’l-Kasas” adıyla anılır.

Taberî, Semerkandî, Zemahşerî, Beyzavî gibi müfessirlerin tefsirlerinden toplanan pey­gamber kıssalarının 17. yüzyıldan itibaren ayrı kitaplar haline getirilmesiyle “kısas- ı enbiyâ” adı verilen bir edebî tür gelişmiştir.

Molla Câmî’nin beşinci mesnevîsi olan Yû­suf u Züleyhâ, âşıkâne ve lirik bir mesnevîdir. Eserde Hutbe, Na’t, Mi’raciyye gibi manzume­ler yer alır.

Câmî, kitabın yazılış sebebi ve sözün fazilet­leri hakkında iki manzumelik bir bölümden son­ra asıl destan kısmına geçerek Yûsuf sûresinden hareketle, Hz. Yûsuf’un (as) hikâyesini anlatır.

Câmî, eserinde küçük hadîselerle aşk hikâ­yelerini uzun uzadıya tavsîf etmiş, mesnevî­nin sonuna da üç manzume eklemiştir.

Bu manzumelerden birincisi zamaneden şikâyet, ikincisi oğlu Ziyaüddin Yûsuf’a öğüt, üçüncüsü de nefsiyle hesaplaşmasını anlat­maktadır.

Bunlardan sonra kitap hakkında belîğ bir medhiye söyleyen Câmî, kitabını 889H/1484M tarihinde telif ettiğini ve eserin 4000 beyit ol­duğunu açıklar.

Yusuf ve Züleyha 

* Aşk hakkında mişkat’ı nübüvvetten şöyle bir hadis-i şerif varit olmuştu:

“Her kim aşık olur iffetini muhafaza eder aşk yolunda aşk yüzünden ölecek olursa şehit sayı­lır.“

İnsana mahsus bir şeref olan aşk nerede bu­lunsa iffet ve ketm (sırrı saklama, gizli tutma) onun levazımındandır.

Tabiatın şehveti, nefs’i emmarenin fena ar­zusu icabı olan aşk yırtıcılara, dört ayaklı hayvan­lara mahsus bir haldir.

* O civanmerde mağfiret için dua et ey Cami!

Amel defterini dahi yazdıkların gibi siyah ey­leme!

Kanlı gözyaşlarıyla tövbe ve istiğfarla amel defterini yıka!

“Ya hayır söyle ya sus!” sırrınca sus ve duy­ma!

Kaynakça:

Kilisli Rıfat, Baharistan, Camî

Yrd. Doç. Dr., İsmet Şanlı, Molla Câmî’nin Yûsuf u Zü­leyhâ’sının Bilinmeyen İki Türkçe Şerhi

Bir Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*