Fitoterapi

Vazgeçilmez içeceğimiz “Çay”  

 

Bu sayımızda sizlere biraz çaydan bahsetmek istiyorum. Millet olarak çay en çok tükettiğimiz içeceklerden biri. Kahvaltıda, akşam yemekten sonra, öğle arasında, ikindi çayında, derslerden sonra, hararetimizi gi­dermek için, kafamız dağılsın ya da toplansın diye hep çay içeriz. Arka­daşımızla, kardeşimizle bir çay içme­ye gideriz ve dahası sevdiklerimize “Simit aldım, çay koy geliyorum” de­mekten vazgeçmeyiz. Malumunuz bizce de pek bir önemlidir çay. Peki nedir bu çayın özellikleri? Yararları nelerdir ve zararı var mıdır? Bahset­tiğimiz siyah çay aslında bildiğimiz yeşil çayın fermente edilmiş halidir. Yani aynı bitkidir ikisi de. Latincesi Thea sinensis ya da Camelia sinen­sis dir. Ülkemizde en çok Karadeniz bölgesinde üretilir.

Yararlarına baktığımızda yeşil ça­yın antioksidan aktivitesi çok fazla­dır. Ancak fermente olduktan sonra yani siyah çaya dönüştürüldüğünde antioksidan etkisi azalmaktadır. İçe­riğinde pek çok yararlı madde bulun­maktadır. Kateşinler, flavonoidler, mineraller, uçucu yağlar, kafein ve türevlerini barındırmaktadır.

Kısaca yararlarını sıralayacak olursak;

*Antioksidan etkisi vardır.

*Ağız florasını düzenler.

*Yeşil çayla gargara yapıldığın­da içeriğinde bulunan tanenlerden dolayı ağızda bakteri oluşumu, çü­rükler engellenir ve diş eti kanama­larında tedaviye yardımcı olur. Diş plaklarının oluşumunu engeller. Bu etkiler yeşil çay için geçerlidir.

*Çok iyi bir karsiyojeniktir. Yani kanser oluşumunu önlemede etkili bir bitkidir.

*Pankreas, kolon, ince bağırsak, mide, göğüs ve akciğer kanserlerin­de koruyucu olarak klinik aktivitesi vardır.

*Aylık beş bardak yeşil çay tüke­ten bireylerde çeşitli kanser türlerini azaltan etki gözlenmiştir.

Kafeine bağlı etkileri;

*Sinir sistemini uyarır, tonik etkisi vardır ve yorgunluğu alır.

*Antidepresan ve diüretik etkisi bulunur.

*Mide de gastrik asit salgılanmasını arttırır bu sebeple gastrit hastaları çok koyu çay içme­melidir.

Tanen içeriğinin etkileri;

*Diyare yani ishalde te­davi edici etkiye sahiptir.

*Bağırsaktaki bazı zararlı bakterileri azaltır, probiyotiklerin olu­şumu için uygun zemin hazırlar.

*Yapılan son araştırmalarda yeşil çayın meta­bolizmayı hızlandı­rıcı ve yağ yakımını arttırıcı etkisinden dolayı zayıflamaya da yardımcı olduğu görülmüştür. İştah kesme gibi bir etkisi yoktur.

Baktığımızda çayın pek çok yararı vardır ancak fazla tüketildiğinde sinirlilik, uykusuz­luk hali, mide yanması ve kabızlık gibi sorunlar oluşturabilir. Demir emilimini engellemesin­den dolayı anemiye sebep olduğu için dozunda ve uygun zamanlarda (Demir içeren besinler­den 2 saat sonra veya 2 saat önce) tüketilme­lidir.

Hamilelerde günde beş fincandan fazla tü­ketilmemeli, emziren anneler de bebeğin rahat uyuması için çok tüketmemelidir.

Yazımızın sonuna gelmişken, haydi bir çay demleyip içelim ne dersiniz?

Çaysız kalmamanız ve sağlıklı günler geçir­meniz dileğiyle…

Kaynak: Yeditepe Üniversitesi Farmakognozi ve Fi­toterapi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Erdem Yeşilada Fitoterapi Ders Notları

Bir Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*